Տեսանյութ.Փակագծեր են բավվում.ով է ստում՝ Նիկոլ Փաշինյանը, թե՝ Օնիկ Գասպարյանը, երբ խոսում են պատերազմի 4-րդ օրն այն դադարեցնելու վերաբերյալ թեմայի մասին          Տեսանյութ.ԱԱԾ նախկին տնօրենի մեկնաբանությունը՝Փաշինյանին ուղեկցող ինքնաթիռը մի քանի ժամով անհետացե՞լ է Թուրքիայի սահմանում       Տեսանյութ.Ես չեմ կարող հիմա ասել, որ վաղը զենք ենք վերցնելու ու գնալու իշխանափոխության. Նույնիսկ պատրաստ ենք վաղը համազգեստ հագնել ու փողոց դուրս գալ մեր երկրի համար    

04 մայիս 2021 13:48

Իրանական շրջանակներում նորից սկսել են խոսել, որ Սյունիք-Զանգեզուրի հավանական կորուստը աղետ է լինելու Իրանի ազգային անվտանգության և տարածքային ամբողջականության համար

Ադրբեջանի նախագահը պարբերաբար խոսում է «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին, վերջերս Ալիևը նույնիսկ սպառնացել էր, թե «Զանգեզուրի միջանցք են ունենալու՝ ուզում է Հայաստանը, թե ոչ. եթե ցանկանա, ավելի հեշտ այդ հարցը կլուծվի, եթե չուզի, ուժով կլուծեն»։

Թե ինչպես են Զանգեզուրի, Մեղրիի միջանցքի մասին ադրբեջանական հայտարարություններն ընդունվում Իրանում, 168.am-ի հետ զրույցում Alikonline-ի պատասխանատու-խմբագիր Արամ Շահնազարյանը նշեց, որ Իրանում մտահոգությամբ են հետևում Մեղրիի կամ, այսպես ասած, Զանգեզուրի միջանցքի հետ կապված զարգացումներին:

«Թեհրանում թե պետական, և թե փորձագիտական ու լրագրողական շրջանակները քաջ գիտակցում են, որ նոյեմբերի 9-ի կապիտուլյացիոն հայտարարության մեջ ներառված 9-րդ կետի, այսինքն, Մեղրիի միջանցքի կյանքի կոչումը ցանկացած ձևաչափով ինչ անվտանգային հետևանքներ կարող է ունենալ Իրանի ազգային անվտանգության համար: Եվ հենց դա է խնդիրը, որ իրենց մեծապես մտահոգում է այս վտանգավոր գաղափարի կյանքի կոչումը: Չմոռանանք հենց պատերազմից հետո արտգործնախարար Զարիֆի այցը Հայաստան և իր կատարած հայտարարությունը, որտեղ նա նշեց՝ ՀՀ տարածքային ամբողջականությունն Իրանի Իսլամական Հանրապետության համար կարմիր գիծ է: Խոսքն ուղղակիորեն վերաբերում էր ՀՀ հարավային շրջաններին, մասնավորապես, Սյունիքին, Մեղրիի միջանցքին: Իրենք գիտեն՝ եթե այդ կապը կտրվի, եթե այդ միջանցքը կամ Սյունիք-Զանգեզուրն անցնի թուրք-ադրբեջանական ալյանսի վերահսկողությանը, ինչպիսի անվտանգային հետևանքներ կլինեն Իրանի համար՝ թե ազգային անվտանգության, և թե տարածքային ամբողջականության առումով: Իզուր չէ, որ այս պահին Իրանում պանթուրքիստական, անջատողական շրջանակները փորձում են անընդհատ թմբկահարել հենց Մեղրիի միջանցքի հարցը:
Նրանք փորձում են կարևորել սա՝ նշելով, որ այն պատերազմում Ադրբեջանի հաղթանակի կարևոր ձեռքբերումներից մեկն է: Ավելին, նրանք չեն վարանում խոսել, որ սա իրենց մեծ նպատակների կյանքի կոչման հանգրվաններից մեկն է, և եթե հաջողվի իրենց ստանալ Մեղրիի միջանցքը և վերահսկողություն սահմանեն Սյունիք-Զանգեզուրի վրա, ապա գալու է հաջորդ փուլը և, ըստ իրենց, հարավային Ադրբեջանը, այսինքն, Իրանի Արևմտյան և Արևելյան Ատրպատական նահանգները, Արդաբիլի նահանգը, այլ կերպ՝ թրքախոս շրջանները հասած խնձորի պես ընկնելու են իրենց գիրկը, և իրականանալու է իրենց երազանքը՝ Մեծ Ադրբեջանի կյանքի կոչումը»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ այս ամենը Իրանի փորձագիտական շրջանակները տեսնում են, և շարունակվում են քննադատությունները Իրանի իշխանությունների հասցեին, որ նրանց պասիվ քաղաքականության արդյունքում Իրանը տանուլ տվեց դիրքերը հարավկովկասյան իրադարձություններում և վերածվեց ոչ ազդեցիկ խաղացողի:

Հիշեցնենք, որ եռակողմ հայտարարության 9-րդ կետում ասվում է.

«Տարածաշրջանում բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերն ապաշրջափակվում են: Հայաստանի Հանրապետությունը երաշխավորում է տրանսպորտային կապերի անվտանգությունը Ադրբեջանի Հանրապետության արևմտյան շրջանների և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև` երկու ուղղություններով քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների անխոչընդոտ տեղաշարժը կազմակերպելու համար: Տրանսպորտային հաղորդակցության հսկողությունն իրականացնում են ՌԴ ԱԴԾ Սահմանապահ ծառայության մարմինները:

Կողմերի համաձայնությամբ կապահովվի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը և Ադրբեջանի արևմտյան շրջանները կապող տրանսպորտային նոր ուղիների շինարարությունը»:

Անդրադառնալով ադրբեջանական այն պնդումներին, թե «զանգեզուրյան միջանցքի» կյանքի կոչումը տնտեսական շահեր է պարունակում նաև Իրանի համար, Արամ Շահնազարյանը շեշտեց՝ այն, ինչ կապված է, կամ այն ռիսկերը, որոնք բխում են այս ծրագրից՝ կապված Իրանի ազգային անվտանգության և տարածքային ամբողջականության հետ, անհամեմատ ավելին են, քան ենթադրյալ տնտեսական շահերը, որոնց մասին խոսում են, և որոնք կարող է ունենալ Իրանն այս միջանցքի ստեղծումից, ինչի վրա փորձում է «խաղալ» Ադրբեջանը:

«Մի կարևոր գործոն և հանգամանք չպետք է մոռանանք, որ Իրանը բոլորովին վերջերս Չինաստանի հետ կնքեց 25 տարվա համագործակցության պայմանագիր: Այն շատ լուրջ է՝ թե՛ ռազմաքաղաքական, թե՛ տնտեսական առումով, և կարող է մեծ փոփոխություններ մտցնել Մերձավոր Արևելքի, մասնավորապես, Պարսից ծոցի ռազմաքաղաքական և տնտեսական հաշվարկներում, իրադարձություններում: Եվ այդ պայմանագրի լիարժեք կյանքի կոչման կամ գործելու գրավականներից մեկն էլ կապն է Իրանից դեպի հյուսիս»,- մանրամասնեց Alikonline-ի պատասխանատու-խմբագիրը՝ լրացնելով, որ եթե Մեղրիի միջանցքը կյանքի կոչվի, Իրանը մեծ կախվածության մեջ կմտնի Ադրբեջանից և Թուրքիայից այս ծրագիրը կյանքի կոչելու համար: Մի բան, որ Իրանը բացարձակ չի ցանկանա:

Անցած տարվա դեկտեմբերին Արամ Շահնազարյանը 168.am-ի հետ զրույցում նշեց՝ իրանական փորձագիտական շրջանակները փորձում են գեներացնել այն տեսակետը, որ, եթե պիտի Մեղրիի միջանցք տրվի Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև կապ հաստատելու համար, այդ դեպքում պետք է համարժեք և համաչափ մի միջանցք էլ տրվի Նախիջևանի տարածքով, որպեսզի Իրանը կարողանա կապ ունենալ ՀՀ-ի հետ, ինչո՞ւ չէ՝ ՀՀ-ի վրայով դեպի հյուսիս:

«Այս մասին արդեն խոսում են և հարաբերականորեն անվանում են «խաղաղության միջանցք»»,- ասել էր:

Շահնազարյանի կարծիքով, նման փոխանակումը, բնականաբար, հայկական կողմի համար անընդունելի տարբերակ կարող է համարվել: Մյուս կողմից, Ադրբեջանն ինքը չի համաձայնի դրան:

«Չեմ կարծում, որ թուրք-ադրբեջանական ալյանսը համաձայնի նման տարբերակի, երբ իրենք հաղթած են և կարողանում են ՀՀ կապիտուլյանտ իշխանություններին ցանկացած բան պարտադրել: Երբևէ չեն գնա նման քայլի, որ միջանցք լինի Հայաստան-Իրան կապի ապահովման համար: Բացի այս, կրկնում եմ՝ իրանական շրջանակներում նորից սկսել են խոսել այն մասին, որ սա որևէ հարց չի լուծի, և Սյունիք-Զանգեզուրի հավանական կորուստը դա աղետ է լինելու նաև Իրանի ազգային անվտանգության և տարածքային ամբողջականության համար, և Իրանի դերակատարությունը հասցնելու է գրեթե զրոյականի հարավկովկասյան ռազմաքաղաքական և տնտեսական իրադարձություններում»,- եզրափակեց Արամ Շահնազարյանը:

Մեկնաբանություններ

Համընկնող լուրեր