Փոխադարձ համաձայնություն են հայտնել՝ շարունակել քննարկումները բաց մնացած հարցերի վերաբերյալ          Տեսանյութ.3 անչափահաս երեխայիս վերցնեմ, ո՞ւր գնամ, մեզ իրավունք տվեք ապրել․ Մասիվում «կոլցո» օպերացիա է. տներ են քանդվելու       Արցախը տալիս եք թուրքին, ՀՀ-ն տալիս եք ինձ, սա է մեզ արված առաջարկը.Հիմա ի՞նչ անենք երկրո՞րդն էլ տանք, թե՞ քայլ անենք    

12 հոկ 2021 12:02

Իրանը Ադրբեջանի հետ երկարաժամկետ խաղ է սկսել.Անհասկանալի է, թե տարածաշրջանում կոնկրետ ի՞նչ «աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների» մասին է խոսքը

regnum.ru-ն «Իրանը Ադրբեջանի հետ երկարաժամկետ խաղ է սկսել» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ այն փորձագետների կանխատեսումները, որոնք ասում էին, թե Իրանի արտգործնախարար Հոսեյն Ամիր Աբդոլլահիանի՝ Մոսկվա կատարած այցից և ռուս գործընկեր Սերգեյ Լավրովի հետ նրա բանակցություններից հետո Թեհրանի և Բաքվի հարաբերություններում «լիցքաթափում» կլինի, չեն իրականանում: Դա հնարավոր կլիներ, եթե Բաքուն և Թեհրանը քննարկեին միայն Իրանի և Հայաստանի միջև տրանսպորտային և տնտեսական հաղորդակցությունները կամ տարածաշրջանում Թուրքիայի ազդեցության աճը: Բայց Թեհրանը նշաձողը շատ ավելի է բարձրացրել և ավելի լայն է մտածում: Իրանն ասում է, որ չի հանդուրժի «Կովկասում քարտեզի աշխարհաքաղաքական փոփոխությունները»:

Անհասկանալի է, թե տարածաշրջանում կոնկրետ ի՞նչ «աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների» մասին է խոսքը, եթե ելնենք նրանից, որ Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ Ադրբեջանը վերականգնել է նախկինում կորցրած շրջանների նկատմամբ վերահսկողությունը: Նույնիսկ արևմտյան Ադրբեջանից Նախիջևան, այսպես կոչված, Զանգեզուրի հաղորդակցական միջանցքի բացման դեպքում սահմանների որևէ «փոփոխության» մասին խոսելու հիմք չկա: Առավել ևս, որ Իրանը նախկինում երկար տարիներ հայտարարում էր Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությանն աջակցելու մասին:

Հիմա՝ «ավելի լայն» թեզի մասին: Թեհրանն իր «լուրջ մտահոգությունն» է հայտնել «տարածաշրջանում ահաբեկիչների և սիոնիստների» առկայության հարցով՝ հայտարարելով, որ «Իսրայելը հիմնավորվել է Իրանի հյուսիս-արևմտյան սահմանին ԱՄՆ -ի պարտությունից հետո» (հավանաբար, նկատի ունի, առաջին հերթին, Աֆղանստանից ամերիկյան զորքերի դուրսբերումը): Բաքուն կտրականապես հերքում է այդ «փաստը» և ապացույցներ պահանջում: Սակայն ներկայումս Իրանում սկսել են խոսել ոչ միայն Ադրբեջանի մասին, քանի որ համարում են, որ այնտեղ իսրայելական ազդեցությունը ընդամենը ավելի ընդհանուր գործընթացի տարրերից մեկն է: ԱՄԷ -ն և Բահրեյնը, որոնք Իրանից բաժանված են միայն Պարսից ծոցով, 2020 թվականին Ավրաամյան համաձայնագրով կարգավորել են Իսրայելի հետ հարաբերությունները: Հայտնի է նաև Իրանի հետ ցամաքային սահման ունեցող Իրաքյան Քրդստանի իշխանությունների՝ իսրայելական կողմի հետ համագործակցության մասին:

Ըստ Վաշինգտոնի Մերձավոր Արևելքի ինստիտուտի իրանական ծրագրի տնօրեն Ալեքս Վաթանկի, «իր պատմության ընթացքում Իսրայելը երբեք այդքան դիվանագիտական, տնտեսական և ռազմա-հետախուզական հարաբերություններ չի ունեցել Իրանին սահմանակից երկրների հետ, ինչը հավասարազոր է Իսրայելի ճնշման լծակների»: Նման իրավիճակը Թեհրանում սկսել են ընկալել որպես «նոր պոտենցիալ սպառնալիք», չնայած այն չի ծագել երեկ կամ այսօր: Այս պրոցեսներն ընթանում են երկար ժամանակ, ինչին Իրանը նախկինում մեծ ուշադրություն չէր դարձնում: Բայց ամեն ինչ սկսել է փոխվել Իրանի նախագահի փոփոխությամբ. պահպանողական մտածողությամբ Իբրահիմ Ռաիսին է զբաղեցրել Հասան Ռոհանիի տեղը, որն առանձնանում էր բավականին հանդուրժող հայացքներով և Արևմուտքի հետ մերձեցման ուղիներ էր փնտրում:

Ըստ ամենայնի, Իրանը մտադիր է վարել ավելի կոշտ արտաքին քաղաքականություն, և դա արդեն զգացել են Բաքվում: Բաքվի միջազգային հարաբերությունների վերլուծության կենտրոնի խորհրդի նախագահ Ֆարիդ Շաֆիևը կարծում է, որ իրանաադրբեջանական հարաբերություններում առկա բարդությունները «հիմնված են հիմնարար հակասությունների վրա, որոնք մակերես են դուրս եկել միայն Իրանում իշխանափոխությունից հետո»: Նրա խոսքով, «Իրանի ներկայիս պահանջները Ադրբեջանին ոչ այլ ինչ են, քան պատճառներ»:

Հավանաբար, շատ բան կապված է նրա հետ, թե ինչ է կատարվում բուն Իրանի ներսում, որտեղ Ռաիսին և նրա կողմնակիցները բռնել են Ռոհանիի կառավարությանը վարկաբեկելու ճանապարհը: Նրանց կարծիքով, նախորդները, կենտրոնանալով արտաքին աշխարհի հետ տնտեսական և դիվանագիտական հարցերի լուծման վրա, իբր մշակել են աշխարհաքաղաքական սցենար հանուն «ԱՄՆ -ի, Իսրայելի և Թուրքիայի շահերի»: Ռաիսիի կողմնակիցները գործնականում բացահայտորեն խոսում են Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ ՌոհանիՇարիֆ (Իրանի արտգործնախարար) տանդեմի թույլ տված սխալների մասին, որոնք հանդես են եկել ադրբեջանամետ դիրքորոշմամբ, և որն էլ որոշել է Անդրկովկասում Իրանի համար ուժերի անբարենպաստ հարաբերակցությունը:

Բանը հասել է նրան, որ Թեհրանը մտադիր է «առաջնագծային պաշտպանություն» ստեղծել Ադրբեջանի հետ սահմանին: Դա, ըստ իրանական ռազմավարության, դիմակայության հնարավոր ճակատը իր սահմաններից ավելի հեռու տեղափոխելու համար է: Բայց ինչպե՞ս: Առայժմ մի բան է հստակ. Թեհրանը երկարաժամկետ խաղ է սկսել Բաքվի դեմ, ինչի վկայությունն է երկու երկրների միջև սկսված «տեղեկատվական պատերազմի» աննախադեպ մակարդակը: Բավական է թեկուզ համառոտ ծանոթանալ, թե ինչի մասին են գրում իրանական սոցիալական ցանցերը. լուրեր են պտտվում իրանական զորամիավորումները Հայաստան տեղափոխելու մասին, առաջարկություններ են արվում, որ իրանական զորքերը Հայաստանում վահանի դեր խաղան Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից հայկական տարածք ներխուժելու դեպքում:

Իրանը նաև ենթադրում է, որ իրանական միջուկային ծրագրի ղեկավար Ֆախրիզադեն սպանվել է իսրայելցիների կողմից ադրբեջանական Սիտալչայ ավիաբազայում տեղակայված ադրբեջանական տեխնիկական միջոցների օգնությամբ: Եվ այլն, և այլն: Խնդիրը նաև այն է, որ Բաքուն և Անկարան ակնհայտորեն ուշացնում են Ղարաբաղյան պատերազմից հետո Երևանի հետ հարաբերությունների կարգավորումը: Այժմ իրանական ուժեղացած գործոնը Հայաստանի մասնակցությամբ տարածաշրջանում ստեղծում է նոր աշխարհաքաղաքական հավասարում: Հետագայում փորձագետները չեն բացառում հավանականությունը, որ Թեհրանն ադրբեջանական ուղղությամբ մտնի հիբրիդային դիմակայության մեջ, ինչը կխոչընդոտի Բաքվի դիվանագիտության մանևրելիությանը: Այնուամենայնիվ, երկու երկրներն էլ դժվար թե պատրաստ լինեն բաց առճակատման: Սակայն, քանի որ կողմերի միջև առկա հիմնական հակասությունները չեն վերացել, պետք է սպասել մեծ փոփոխությունների:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Մեկնաբանություններ


Համընկնող լուրեր